172
80 shares, 172 points
van vuong lang tra let o kon tum 06

Sáng ngày cuối tuần, dù trời âm u và đang có mưa nhỏ nhưng các hộ dân làm nghề gạch thủ công ở xóm gạch Trà Lét, thuộc cụm công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp xã Hòa Bình (thành phố Kon Tum) vẫn tất bật sản xuất những viên gạch mới.

Đây là những viên gạch được làm từ những mẻ đất sét cuối cùng mà lò gạch của các hộ dân đang dự trữ, bởi theo thông báo của UBND thành phố Kon Tum, đến hết năm nay, thực hiện theo quy định của nhà nước và chính sách thu hút đầu tư, các hộ dân ở xóm gạch Trà Lét phải hoàn thành việc tháo dỡ lò gạch và trả lại mặt bằng cho địa phương.

 
Anh Tâm và chị Minh đang xếp gạch vào lò để nung. Ảnh: Quỳnh Anh.
Anh Tâm và chị Minh đang xếp gạch vào lò để nung. Ảnh: Quỳnh Anh.

Vừa bốc những viên gạch đang chạy ra từ chiếc máy đóng gạch anh Trần Như Phát (SN 1966) vừa tâm sự, quê anh ở tỉnh Nam Định, còn vợ của anh là chị Nguyễn Thị Xuân (SN 1970) quê ở tỉnh Quảng Ngãi.

Vợ chồng anh chị rời quê, đến thành phố Kon Tum làm gạch nung bằng lò đốt thủ công đã được hơn 21 năm nay, trong đó có 14 năm gắn bó với xóm gạch Trà Lét.

Anh chị có 2 người con. Vì cuộc sống khó khăn nên các cháu đều đang sống với ông bà và họ hàng ở quê. Anh chị ăn ở và sinh hoạt ngay tại lò gạch, giống như một số chủ lò gạch khác ở Trà Lét

Anh Hà Minh Thành chêm củi vào lò để nung gạch. Ảnh: Quỳnh Anh.

Nơi ngủ của anh chị nằm sát bên lò gạch, chỉ rộng khoảng 8m2, được bao bọc, che chắn bởi những tấm ván gỗ và mái tôn đã cũ. Vào mùa khô, mùa cao điểm sản xuất gạch, những đêm đốt lò nung gạch, hơi nhiệt tỏa ra quá nóng khiến anh chị phải ra ngoài trời để ngủ.

Còn vào mùa mưa, những hôm trời dông gió mạnh, anh chị phải sang trú tạm trong nhà được xây kiên cố của hàng xóm, vì lo sợ lò gạch của mình có thể sập đổ bất cứ lúc nào.

Chú thấy lò gạch của nhà tôi trông sập xệ không! 14 năm rồi mà! Phần mái lại mới bị cháy cách đây không lâu nên trông nguy hiểm lắm!

Anh Phát chỉ tay về phía lò gạch rồi nói với tôi., anh Phát chỉ tay về phía lò gạch rồi nói với tôi.

Trước kia, khi chưa có gạch không nung, gạch nung do vợ chồng tôi và các hộ dân khác ở Trà Lét làm ra được các nhà buôn mua với giá cao nên có một khoảng tiền dư để tiết kiệm. Còn bây giờ, chi phí sản xuất ra 20.000 viên gạch tương đương với 1 lần chất đầy lò để nung, gồm tiền mua đất sét và củi đốt ngày càng tăng, cộng với tiền bán gạch lại giảm nên hầu hết mọi người đều lấy công làm lời và không dám thuê nhân công. Nhiều lúc, vợ chồng chúng tôi phải ứng trước tiền bán gạch của nhà buôn để có chi phí duy trì sản xuất và trang trải cuộc sống!

Anh Phát bộc bạch.

Chiếc máy đóng gạch đột nhiên ngừng hoạt động. Chiếc máy đóng gạch đột nhiên ngừng hoạt động. “Lại mất điện nữa rồi!”, anh Phát và chị Xuân cùng nói. 

Dẫn tôi đi qua sân phơi gạch để vào bên trong lò gạch nghỉ ngơi, anh Phát cho hay, khi trời mưa, mọi người phải dùng bạt nilon để che chắn những hàng gạch vừa mới làm để không bị ướt, vì gạch này phải được phơi thật khô sau đó mới được xếp vào lò để nung.

“Chính vì lí do này nên có khi cả mùa mưa, chúng tôi chỉ nung được 1 lò gạch để xuất bán”, anh Phát cho hay.

Nơi ngủ tạm bợ của anh Phát và chị Xuân ở bên trong lò gạch. Ảnh: Quỳnh Anh.
Nơi ngủ tạm bợ của anh Phát và chị Xuân ở bên trong lò gạch. Ảnh: Quỳnh Anh.

Bên trong lò gạch, thật đúng như anh Phát mô tả, mọi thứ đều rất tạm bợ. Phần mái tôn bên trên nơi ngủ của anh chị bị hư hỏng nên chỉ còn che chắn một nửa.

Khu vực bếp nấu chỉ có vài cái nồi và bát, dĩa. Nước sinh hoạt anh chị sử dụng mỗi ngày được chứa trong chiếc can nhựa 20 lít mà anh Phát hay đi lấy từ giếng nước của hàng xóm.

van vuong lang tra let o kon tum 02
Anh Phát thở dài khi nghĩ về cảnh cuối năm nay phải tháo dỡ lò gạch, trả lại mặt bằng cho địa phương. Ảnh: Quỳnh Anh.

Vịn 2 tay lên xà đỡ của mái hiên phía trước lò gạch, anh Phát nhìn về các lò gạch khác ở Trà Lét rồi thở dài nói, vợ chồng tôi đều đã ngoài 50 tuổi, gia đình lại khó khăn nên không thể chuyển đổi nghề sang làm gạch không nung.

Cuối năm tháo dỡ lò gạch trả lại mặt bằng cho thành phố, có thể vợ chồng tôi sẽ về quê kiếm việc nào đó làm để kiếm tiền nuôi gia đình.

Một số lò gạch ở Trà Lét đã ngừng hoạt động và tháo dỡ. Ảnh: Quỳnh Anh.
Một số lò gạch ở Trà Lét đã ngừng hoạt động và tháo dỡ. Ảnh: Quỳnh Anh.

Chia tay vợ chồng anh Phát và chị Xuân, tôi rảo bước đi thăm các lò gạch khác ở Trà Lét. Hầu hết các hộ dân sinh sống tại lò gạch đều có nơi ăn ở gần giống như của vợ chồng anh Phát và chị Xuân.

Nhiều lò gạch bị cháy hết phần mái từ lâu nhưng không được sửa chữa. Một số lò gạch cũng đã ngừng hoạt động và tháo dỡ.

Anh Hà Minh Thành (SN 1965) và vợ là chị Nguyễn Thị Vân (SN 1970), cùng quê ở tỉnh Bình Định cho biết, làm nghề gạch thủ công hàng chục năm, dù vất vả và độc hại nhưng anh chị vẫn cố gắng bám trụ với nghề.

Nhiều đêm đốt củi để nung gạch, vì quá mệt mỏi sau ngày làm việc vất vả nên anh chị ngủ quên khiến lửa bùng mạnh cháy luôn cả phần mái. Mỗi lần dựng lại phần mái mới hết gần 10 triệu đồng. Với người làm gạch thủ công thì đây là số tiền lớn.

Còn anh Hoàng Minh Tâm (SN 1972, quê ở tỉnh Thanh Hóa) cùng vợ là chị Nguyễn Thị Minh (SN 1973, quê ở tỉnh Nghệ An) thì cho hay, trong hơn 31 năm làm nghề, có 19 năm anh chị làm thuê cho các chủ lò. Làm lụm tích góp, 12 năm trở lại đây anh chị mới làm chủ 1 lò gạch của chính mình.

van vuong lang tra let o kon tum 05

Dẫu vậy, anh chị chỉ làm công kiếm lời như các hộ dân khác ở Trà Lét. Đời sống gia đình vẫn còn nhiều khó khăn.

Lò gạch xuống cấp không có tiền sửa chữa nên chỗ ngồi uống nước của gia đình luôn treo sẵn 4 chiếc mũ bảo hiểm, mỗi khi mưa to gió lớn, anh chị và các con của mình đều lấy đội lên đầu để bảo đảm an toàn.

Khi được hỏi đến cuối năm nay, sau khi tháo dỡ và trả lại mặt bằng cho nhà nước mọi người sẽ đi đâu và làm gì, anh Thành, chị Vân và anh Tâm, chị Minh đều trả lời vẫn chưa có dự định cụ thể. Mọi người chỉ tập trung sản xuất nốt những mẻ đất sét đang dự trữ và mong có người đến mua sớm, hết số gạch nung được làm ra.

van vuong lang tra let o kon tum 08

Xóm gạch Trà Lét, nơi mà hơn 14 năm về trước, 199 hộ dân làm nghề gạch thủ công ở các địa bàn khác của thành phố Kon Tum bắt đầu di dời lò gạch đến để an cư lạc nghiệp.

Đến nay, trải qua nhiều cuộc họp, tiếp xúc giữa lãnh đạo UBND thành phố và các hộ dân, xóm gạch Trà Lét chỉ còn 42 hộ dân với 55 lò gạch đang còn hoạt động. Các hộ còn lại đều thống nhất sẽ tháo dỡ và trả lại mặt bằng cho địa phương trước ngày 31/12/2021.

Bước sang năm 2022, có thể những hình ảnh về những lò gạch nhả khói, hay những người dân lam lũ, lao động cần cù không còn xuất hiện ở Trà Lét. Tất cả chỉ là ký ức về vùng đất đã giúp nhiều hộ dân có nguồn thu nhập để nuôi sống gia đình.

Bài và ảnh: Quỳnh Anh.

Đánh giá bài viết
0 / 10

Your page rank:


0 Comments

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *